Om het heel concreet te maken: stel dat u op vakantie gaat naar Israël en een bezoek brengt aan de Oude Stad in Jeruzalem. U koopt daar een houten kandelaar, die lokaal gemaakt is door een Israëli. Daarna neemt u het vliegtuig naar Nederland. U pleegt dan een strafbaar feit. De regering haast zich om te zeggen dat het Openbaar Ministerie vooral ‘structurele en opzettelijke overtredingen’ zal vervolgen, maar toch.

In de praktijk zal het dus vooral importeurs moeten gaan raken, zoals het Israël Producten Centrum van Christenen voor Israël. Zij zijn van plan om een rechtszaak te starten om het sanctiebesluit aan te vechten. Overigens raakt het besluit maar een heel klein stukje van de handel met Israël; de meeste producten komen uit delen van Israël die Nederland wel erkent als Israëlisch.

Waarom?

Een tweede belangrijke vraag is natuurlijk: waarom doet Nederland dit? De regering geeft hier eigenlijk meerdere antwoorden op. Als eerste stelt het kabinet dat het een reactie is op het beleid van de regering-Netanyahu. De regering doet weinig om het geweld tegen Palestijnen te beteugelen en stelt openlijk dat zij er alles aan wil doen om een Palestijnse staat te voorkomen. Dit sanctiebesluit moet dan een signaal zijn aan de Israëlische regering.

Maar dit vertelt niet het hele verhaal. Want het kabinet stelt ook dat het vindt dat Israël zich volledig moet terugtrekken uit Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en de Golanhoogvlakte. Het kabinet volgt daarin de lijn van het Internationaal Gerechtshof. Dat zegt dat Palestijnen het recht hebben op een eigen staat. Die staat zou volgens die lijn moeten bestaan uit Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook. Het kabinet zegt daarmee feitelijk dat Israël zijn burgers en aanwezigheid uit de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem moet terugtrekken. Voor de Golanhoogvlakte betekent dit dat Nederland vasthoudt aan de lijn dat Israëlische controle daar niet wordt erkend, met alle veiligheidsimplicaties van dien. Dat gebied moet dan terug naar Syrië.

Dat heeft grote consequenties. Eerdere kabinetten benadrukten veel sterker dat een politieke oplossing niet los kan worden gezien van Israëls veiligheidsbelang. Voordat ze Israël zouden dwingen om zich terug te trekken, zouden er eerst veiligheidsgaranties moeten komen voor het land. Maar het huidige kabinet lijkt die volgorde om te draaien: eerst terugtrekking, daarna pas de vraag hoe Israëls veiligheid wordt gegarandeerd. Dat is wel degelijk een grote beleidswijziging. Want wat komt daarvoor in de plaats?

De geschiedenis van de Gazastrook heeft Israël geleerd hoe gevaarlijk het is om zich terug te trekken uit gebieden. Israël trok zich terug uit het gebied in 2005, waarna Hamas in 2007 de macht greep. De consequenties en de bedreiging voor Israël zagen we op 7 oktober 2023.

Maar het kabinet zegt nu eigenlijk: we stoppen pas met deze sancties als Israël zich terugtrekt. Dat zet de deur wagenwijd open voor meer sancties. Want zonder heldere veiligheidsgaranties zal Israël zich niet terugtrekken uit deze gebieden. En dat is een zorgelijke ontwikkeling.